«Μήδεια» του Ευριπίδη

15

Μετάφραση: Κώστας Γεωργουσόπουλος
Σκηνοθεσία – Προσαρμογή: Κωνσταντίνος Πασσάς
Κινησιολογία: Μαργαρίτα Τρίκκα
Μουσική: Χρήστος Δρούζας
Μουσικός επί σκηνής: Δημήτρης Σκούρτης
Φωτισμοί: Ίων Ξυπολιάς
Δημόσιες Σχέσεις: Δανάη Σαλεπούλα

Ερμηνείες: Νάντια Κωστελένου (Τροφός).  Μαρία Παπαϊωάννου (Μήδεια). Παντελής Τόδωρης (Παιδαγωγός). Κώστας Πεντεδέκας (Κρέοντας). Λουκάς Κούτρας (Ιάσονας). Partizio Neze(Αιγέας). Χρήστος Σπανός (Άγγελος). Παιδιά: Δημήτρης Βάθης, Αλέξανδρος Μπίμπας

Χορός (με αλφαβητική σειρά): Κική Αυλωνίτου – Πέλλα, Αργυρώ Μέξη – Κωστελένου, Ιωάννα Μέξη, Γωγώ Μπινιάρη, Ελένη Ντάκου, Κατερίνα Πατεράκη, Γεωργία Φλωράκη, Ειρήνη Φλωράκη

Η Μήδεια, κόρη τού βασιλιά τής μακρινής Κολχίδας Αιήτη και της Ωκεανίδας Ιδυίας ή Εκάτης, αφού άφησε γονείς, φίλους και πατρίδα, έχοντας σκοτώσει -καθ’ οδόν- τον αδελφό της και προδίδοντας μυστικά τής χώρας της στους εισβολείς Αργοναύτες, βρέθηκε στην Ελλάδα, πιασμένη στο δίχτυ τού Έρωτα, ακολουθώντας τον Ιάσονα, που της είχε τάξει πως θα την κάνει βασίλισσα και παντοτινή σύντροφό του, σε μια χώρα πολιτισμένη, όπου κυβερνούν οι νόμοι και όχι οι αποφάσεις τού ισχυρότερου, όπως στον τόπο της. Μαζί του αποκτά δυο γιους. Να, όμως, που ο σύζυγός της, φυγάς στην Κόρινθο, και καθώς εκεί δεν έχει πλούτη, θρόνο και δόξα, βάζει πάνω από την οικογένεια και τις προσωπικές του φιλοδοξίες την απόκτηση -ξανά- επίγειων αγαθών που έχει χάσει, σχεδιάζοντας να παντρευτεί τη Γλαύκη, κόρη τού τοπικού βασιλιά, Κρέοντα. Η προδοσία είναι μεγάλη και η βαρβάρισα Μήδεια δεν καταλαβαίνει από αυτά. Στη χώρα της, οι γυναίκες δεν μένουν κλεισμένες και άπραγες στα σπίτια, όπως εδώ. Η ίδια βοήθησε τον Ιάσονα να κλέψει το Χρυσόμαλλο Δέρας, προσδοκώντας καλύτερη ζωή, και τώρα ξέρει πως θα ζει παραγκωνισμένη, και τα παιδιά της ως προγόνια μιας άλλης. Δεν θα μοιράζεται τη συζυγική κλίνη ούτε θα έχει, καν, μια θέση στα βασιλικά συμπόσια, δίπλα στον αγαπημένο της σύντροφο. Δούλα νιώθει και παραπεταμένη, από βασίλισσα της καρδιάς του. Προσβεβλημένη και θυμωμένη, προσπαθεί να εξηγήσει στον Ιάσονα και στις γυναίκες τής Κορίνθου πώς αισθάνεται, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να σώσει τη σχέση της και να εξασφαλίσει στα παιδιά της μια καλύτερη μοίρα, μα όλα πέφτουν στο κενό. Ο καθένας, από τη μεριά του, υποστηρίζει τις δικές του θέσεις. Όταν η Μήδεια αντιλαμβάνεται πως, με απόφαση του Κρέοντα, θα εκδιωχθεί από την Κόρινθο, κι αφού, ανεπιτυχώς, προσπαθεί να του αλλάξει γνώμη αλλά και να βρει άσυλο κάπου αλλού, σε περίπτωση φυγής της, τυφλωμένη από τα αδιέξοδα και τις ατελέσφορες προσπάθειές της, με συναισθήματα που σκοτεινιάζουν το μυαλό και οπλίζουν το χέρι της, επεξεργάζεται τα σχέδιά της. Ως κόρη τής Εκάτης και μαθήτρια της μάγισσας Κίρκης, γνωρίζει πώς θα πάρει εκδίκηση από τον άντρα που έκανε τα όνειρά της κομμάτια. Αποφασίζει να σκοτώσει τον Κρέοντα, τη Γλαύκη αλλά και τα δυο παιδιά της και να φύγει μακριά, στερώντας από τον Ιάσονα τα πάντα κι αφήνοντας τον ρημάδι, μιας και δεν τίμησε τον αντρικό του λόγο, αλλά και δεν αρκέστηκε σε όσα είχε μαζί της. Ως ένα πληγωμένο αγρίμι, τυφλωμένο από πόνο ψυχής και με θολωμένο μυαλό, εκτελεί τα ανούσια σχέδιά της. Η πιο συνταρακτική τραγωδία τού Ευριπίδη, κατά τη γνώμη μου, καθώς πραγματεύεται διαχρονικές έννοιες, όπως ο έρωτας και το μέχρι που μπορεί να φτάσει κανείς γι’ αυτόν, την προδοσία, τη θέση τής γυναίκας, τον διαχωρισμό των Ελλήνων από τους «βαρβάρους», τη γοητεία τής εξουσίας και την εκδίκηση, που μπορεί να φτάσει μέχρι κάποιος να σκοτώσει τα παιδιά του. Όλα αυτά καθιστούν το έργο οικουμενικό, διαχρονικό και παγκόσμιο «αρνητικό» σύμβολο, από το οποίο «εμπνεύστηκαν» πολλοί και σπουδαίοι τής Τέχνης, όπως οι: Πιέρ Πάολο Παζολίνι (Pier Paolo Pasolini), Χάινερ Μύλλερ (Heiner Müller), Ζαν Ανούιγ (Jean Anouilh), και άλλοι.

Ο «Θεατρικός Όμιλος Ερμιονίδας», συμπληρώνοντας δέκα (10) χρόνια συνεχούς λειτουργίας, παρουσίασε τη «Μήδεια» του Ευριπίδη, στο «Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης», για μία και μοναδική παράσταση*, το Σάββατο 21 Σεπτεμβρίου 2019, ως την έβδομη, συστηματική και σε ετήσια βάση, απόπειρα ενασχόλησης του Ομίλου με το αρχαίο δράμα. Ο χαρισματικός ηθοποιός και σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Πασσάς χάρισε στο κοινό μια φρέσκια και σύγχρονη παράσταση, που «υπηρέτησε» το κείμενο του Ευριπίδη. Το γιορτινό τραπέζι για τους γάμους τού Ιάσονα με τη Γλαύκη,  σιγά σιγά, καταλήγει σε τραγωδία. Το τραπέζι και οι καρέκλες, ως έπιπλα, αποτελούν και το σκηνικό, που κυριαρχεί σε όλη την παράσταση, πότε ως θρόνος, άλλοτε ως γέφυρα και κάποτε ως ένα ρινγκ (παλαίστρα), πάνω στο οποίο δίνεται η μάχη – αντιπαράθεση των, εκάστοτε, συγκρούσεων.  Τα κουστούμια, διαχρονικά, σύγχρονα κι ένα αρχαιοπρεπές (Μήδεια) εναρμονίστηκαν στο «πνεύμα» της υπόθεσης, που θα μπορούσε να λάβει χώρα σε κάθε τόπο κι εποχή. Η κίνηση ηθοποιών και χορού οφείλεται στην performer, χορογράφο και κινησιολόγο Μαργαρίτα Τρίκκα, ενώ τα χορικά και η μουσική στον συνθέτη και μαέστρο Χρήστο Δρούζα. Επί σκηνής, ο Δημήτρης Σκούρτης συνέβαλε στη μοντέρνα εκδοχή τού μύθου, «χρωματίζοντας» τις πλέον τραγικές στιγμές τού έργου. Οι ερασιτέχνες ηθοποιοί -μόνιμοι κάτοικοι της Ερμιονίδας- υπήρξαν ευχάριστη έκπληξη. Τόσο οι κεντρικοί ήρωες: Νάντια Κωστελένου (Τροφός).  Μαρία Παπαϊωάννου (Μήδεια). Παντελής Τόδωρης (Παιδαγωγός). Κώστας Πεντεδέκας (Κρέοντας). Λουκάς Κούτρας (Ιάσονας). Partizio Neze(Αιγέας). Χρήστος Σπανός (Άγγελος). Δημήτρης Βάθης, Αλέξανδρος Μπίμπας (παιδιά), όσο και τα μέλη τού χορού των γυναικών τής Κορίνθου: Κική Αυλωνίτου – Πέλλα, Αργυρώ Μέξη – Κωστελένου, Ιωάννα Μέξη, Γωγώ Μπινιάρη, Ελένη Ντάκου, Κατερίνα Πατεράκη, Γεωργία Φλωράκη, Ειρήνη Φλωράκη ερμήνευσαν με αξιοθαύμαστον τρόπο τούς ρόλους τους. «Δουλειά» συνόλου, γι’ αυτό και δεν θα ξεχωρίσω κάποια/κάποιον, παρά ορισμένες επιμέρους παρατηρήσεις μου. Οι θεατές, στην κατάμεστη αίθουσα του Ιδρύματος Κακογιάννη, αποθέωσαν όλους τους συντελεστές τής παράστασης, όπως τους παρουσίασε, έναν έναν, ο Πρόεδρος του Θεατρικού Ομίλου Ερμιονίδας,   Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής τού εκεί ετήσιου Φεστιβάλ και ψυχή τής «ομάδας», εκπαιδευτικός Δημήτρης Ι. Σίδερης, ο οποίος έκανε αναφορά και στον φιλόλογο και κριτικό Κώστα Γωργουσόπουλο, που αποτελεί εμπνευστή και καθοδηγό στα ωραία εγχειρήματά τους, αλλά τους παραχωρεί και τις μεταφράσεις του, αρχαίων κειμένων, για τις παραστάσεις τους. Εύγε!

*Η τραγωδία πρωτο-ανέβηκε στη θερινή σκηνή τού «Πολυχώρου Πολιτισμού ARTίκι  -Μαράικε Ηλιού Ντε Κόνινγκ», στο Κρανίδι Ερμιονίδας, ως μετα-φεστιβαλική εκδήλωση στο πλαίσιο του ετήσιου (6ου) Φεστιβάλ Θεάτρου «Ερμηνείες στην Ερμιονίδα».

Σεπτέμβριος 2019                                                                                                                       «Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης»
                                                                                                                                                      Πειραιώς 206, Ταύρος

Νίκος Μπατσικανής