Η Υπνοβάτις του Μπελλίνι

58

Μια Όπερα Ρομαντική και Μελωδική

          Ελάχιστες δυστυχώς σε αριθμό και αντιστρόφως ανάλογες  προς την μουσική τους αξιολόγηση, είναι οι όπερες  του μεγάλου συνθέτη  από την Κατάνια της Σικελίας Βιντσέντζο Μπελλίνι (1801-1835) των οποίων η ακτινοβολία τους θα παραμένει για πάντα αμείωτη στο μουσικό στερέωμα του bel canto.

Είχαμε την τύχη να επισκεφθούμε στην γενέτειρά του, το αφιερωμένο σ΄αυτόν Μουσείο , στην είσοδο του οποίου δεσπόζει μαρμάρινο άγαλμα  παριστάνοντας τον ίδιο συνθέτοντας, ενώ τέσσερα άλλα αγάλματα στις τέσσερεις γωνίες του, αντιπροσωπεύουν πρωταγωνιστικά  πρόσωπα των έργων του. Της «Νόρμα», της «Ξένης», της «Υπνοβάτιδος» και του «Πειρατού».

Μεταξύ των οκτώ περίπου δημιουργιών  του, (διότι μόνον τόσο λίγες όπερες πρόλαβε να συνθέσει λόγω της πολύ σύντομης ζωής του) ξεχωρίζει «Η Υπνοβάτις» (La Sonnambula) που από το πρώτο ανέβασμά της στο θέατρο «Κάρκανο» του Μιλάνου στις 6 Μαρτίου 1831, σημείωσε καταπληκτική επιτυχία. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην πρώτη αυτή παρουσίαση, την πρωταγωνίστρια Αμίνα υπεδύθη η μεγάλη σοπράνο της εποχής Τζουντίττα Πάστα, ενώ στον ρόλο του Ελβίνο ο επίσης τότε διάσημος τενόρος Τζοβάννι Μπατίστα Ρουμπίνι.

Η όπερα «Υπνοβάτις» σε δύο πράξεις, βασίζεται στο ποιητικό κείμενο του Φελίτσε Ρομάνι εμπνευσμένο από ομότιτλο μπαλέτο σε υπόθεση του Εζέν Σκριμπ και μουσική του Λουί Φερντινάν Ερόλ.

Σε ένα χωριό των Άλπεων, όλοι ετοιμάζονται για ένα χαρμόσυνο γεγονός. Τον γάμο της ορφανής και φτωχής Αμίνα, υιοθετημένης από την Τερέζα, ιδιοκτήτριας ενός νερόμυλου, με τον πλούσιο γαιοκτήμονα Ελβίνο.   Αντιθέτως, η Λίζα, ιδιοκτήτρια ενός πανδοχείου,  είναι πολύ δυστυχισμένη λόγω του χωρίς ανταπόκριση έρωτά της με τον υποψήφιο γαμπρό.

Στο χωριό έρχεται ένας άγνωστος άντρας που διανυκτερεύει στο πανδοχείο. Καθώς  οι χωρικοί τον προειδοποιούν για ένα φάντασμα που εμφανίζεται τα βράδια, ο ξένος, που δεν είναι άλλος από τον κόμη Ροντόλφο, γιό του άρχοντα του κάστρου της περιοχής,  μη πιστεύοντας στα φαντάσματα, αποφασίζει να μείνει ξάγρυπνος για να διαπιστώσει τελικά τι ακριβώς συμβαίνει.

Στο πανδοχείο, η Λίζα, βλέποντας ότι ο Ροντόλφο την φλερτάρει, σπεύδει στο δωμάτιο του αλλά καθώς ακούει τους συντοπίτες της να πλησιάζουν ακολουθώντας το φάντασμα, πανικοβάλλεται και φεύγει ξεχνώντας στο δωμάτιο το μαντήλι της.

Το φάντασμα, δεν είναι άλλο από την Αμίνα που υπνοβατώντας μπαίνει στο δωμάτιο του κόμη ο οποίος και διαφεύγει απο το παράθυρο, ενώ οι χωρικοί, βλέποντας και το ξεχασμένο μαντήλι της ξενοδόχου, υποψιάζονται ότι η υποψήφια νύφη απάτησε τον Ελβίνο, ο οποίος έξαλλος,  διαλύει αμέσως τον αρραβώνα προτείνοντας γάμο στην Λίζα.

Τελικά, η υπνοβασία σώζει την Αμίνα και πείθει τον αγαπημένο της για την αθωότητά της, και όλη η περιπέτεια τελειώνει με μία χαρούμενη γιορτή για έναν ευτυχισμένο γάμο.

Στο σημείωμα της επομένης εβδομάδος, θα εκθέσουμε τις εντυπώσεις μας από την παράσταση του έργου στην Λυρική μας Σκηνή, που  παρουσιάστηκε ως εναρκτήριο έργο της φετινής περιόδου.

 Μια Όπερα Ρομαντική και Μελωδική

«Α! Δεν πίστευα πως θα σε έβλεπα αγαπητό λουλούδι τόσο γρήγορα να χάνεσαι» είναι η φράση με την οποία αρχίζει η άρια της Αμίνα στην  σκηνή της υπνοβασίας της.  Αυτή η φράση   χαράχτηκε στον τάφο του Μπελλίνι στην πατρίδα του Κατάνια της Σικελίας,  που έφυγε μόλις στα τριαντατέσσερά του χρόνια. Παρά ταύτα, ο μεγάλος αυτός συνθέτης υπήρξε τυχερός ώστε να απολαύσει ακόμη εν ζωή τις μεγάλες επιτυχίες των έργων του.

Η κατάθεση της υψηλής τέχνης του Μπελλίνι αντικατοπτρίζεται στις υπέροχες μελωδίες του τόσο στις άριες των πρωταγωνιστών της «Υπνοβάτιδος» όσο και στα χορωδιακά, τα σύνολα και στην ορχηστρική συνοδεία.

Στην παράσταση που παρακολουθήσαμε από την Λυρική μας Σκηνή (20-10-2019) θεωρούμε την φωνητική απόδοση της λυρικής-κολορατούρας Χριστίνας Πουλίτση  αρίστη όχι μόνον για την τονική ακρίβεια και την φωνητική της καθαρότητα και ευκαμψία, αλλά μελετώντας προφανώς εμπεριστατωμένα το ήθος και το ύφος του ρόλου, επέτυχε να εκφράσει με μοναδική ακρίβεια την ευαισθησία,  την αθωότητα και τον αγνό χαρακτήρα ενός κοριτσιού της υπαίθρου. Σ΄ αυτό την βοήθησε προφανώς και η επέκτασις της τραγουδιστικής της  γκάμμας, ώστε τα φωνητικά της κέντρα και οι χαμηλότερές της νότες να ακούγονται δυνατότερες και λυρικότερες.

Ο τενόρος Γιάννης Χριστόπουλος στον ρόλο του Ελβίνο αξιοποίησε επιτυχημένα την τόσο δύσκολη για την τεσσιτούρα του υψηλή φωνητική του περιοχή. Χωρίς καμμία τονική παρασπονδία εκάλυψε με άνεση τις νότες άνωθεν του πενταγράμμου ακριβώς όπως  είναι γραμμένες από τον συνθέτη, ενώ πολλοί συνάδελφοί του τις παραλείπουν. Εκφραστικότατος στις διακυμάνσεις των διαφόρων σκηνών, ξεδίπλωσε έναν χαρακτήρα πραγματικού ερωτιδέως αλλά και απροβλέπτων εκρήξεων κυρίως όταν νομίζει ότι ανακαλύπτει την απιστία της αγαπημένης του.

Στον ρόλο του Κόμη Ροντόλφο ο διακεκριμένος μπάσσος Τάσος Αποστόλου  αποτύπωσε με πειστικότητα την σοβαρότητα  και την επιστημονική κατάρτιση ενός αριστοκράτη. .Εντούτοις σε μερικά σημεία των διαλόγων του, δεν υπήρξε σύγχρονος με την ορχήστρα υπαιτιότητι μάλλον του μαέστρου, διότι ως γνωστόν η φωνή του βαθυφώνου δεν έχει την ευκαμψία ενός τενόρου ή μίας σοπράνο. Αντίθετα, η  περίφημη άριά του ακούσθηκε εκφραστική και υποβλητική.

Ακούσαμε ευχάριστα την ανερχομένη λυρική σοπράνο Μαριλένα Στριφτόμπολα σαν Λίζα, τόσο για την σωστή της απαγγελία, όσο και για την σκηνική της εικόνα  αλλά και την μεσόφωνο Αννα Αγάθωνος στον ρόλο της Τερέζας που μας προσέφερε μία εκφορά λόγου καθαρή και τονικά σωστή σε συνδυασμό με μία επιτυχημένη σκηνική παρουσία.

Οι υπόλοιποι ρόλοι του Αλέσσιο (Γιώργος Ματθαιακάκης) και Συμβολαιογράφου (Θανάσης Ευαγγέλου) καλύφθησαν επιτυχημένα.

Η χορωδία με μαέστρο τον Αγαθάγγελο Γεωργακάτο πλαισίωσε με ευχάριστο ήχο κυρίως τις χαρούμενες σκηνές, ενώ η ορχήστρα με αρχιμουσικό τον Φιλίπ Ωγκέν, με σωστούς ρυθμούς, ενίοτε θα μπορούσε να ακουσθεί σε ηπιότερη ένταση.

Η σκηνοθεσία  του Μάρκο Αρτούρο Μαρέλλι που ανέλαβε και τα σκηνικά υπέστη μία απόκλιση της γνωστής, λόγω ίσως του μοναδικού σκηνικού, το οποίο ομολογουμένως υπήρξε θεαματικότατο. Ο επαρχιακός ξενώνας αντικατεστάθη από πολυτελές ξενοδοχείο με ευκατάστατους θαμώνες και  με κοστούμια καλαίσθητα νεοτέρας    εποχής από την Ντάγκμαρ Νήφιτ.

                                           

                                                                               Σοφία  Θεοφάνους

Αναδημοσίευσις από την “Εστία” της 5ης  και 12ης  Νοεμβρίου 2019