Μετάφραση: Γιώργος – Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης
Σκηνοθεσία: Θάνος Νίκας
Δραματουργία: Πηνελόπη Χατζηδημητρίου
Σκηνικός Χώρος – Κοστούμια: Ευαγγελία Κιρκινέ
Παραγωγή: “Ars Moriendi Theater Group”
Γραφιστική Επιμέλεια: Χρύσα Νίκα
Social Media: Λυδία Μπουρτσάλα, Δημήτρης Δάγκαλης
Επικοινωνία – Δημόσιες Σχέσεις: Ελευθερία Σακαρέλη
Ερμηνείες: Βύρων Αναγνωστόπουλος, Πάνος Αναγνωστόπουλος, Δανάη Κλάδη, Αλέξης Κότσυφας, Ευγενία Κουζέλη, Θέμης Σουφτάς
Μετά από έναν επιτυχημένο τριπλό κύκλο παραστάσεων στη Θεσσαλονίκη, η Εταιρεία Θεάτρου “Ars Moriendi” παρουσιάζει και στην Αθήνα το πολιτικό δράμα «Σλάντεκ» (Sladek) του Αυστρο-Ούγγρου θεατρικού συγγραφέα Έντεν φον Χόρβατ, για λίγες παραστάσεις.
Η παράσταση ανεβαίνει στο θέατρο «ΠΛΥΦΑ» (Κτήριο 7Γ), από 29 Δεκεμβρίου 2025 έως 20 Ιανουαρίου 2026, κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.30.
Η παράσταση «Σλάντεκ» ήταν υποψήφια για το «Βραβείο Δραματουργίας» από την Ένωση Κριτικών Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών, με τη δραματουργική επεξεργασία να υπογράφεται από την Πηνελόπη Χατζηδημητρίου.
Το έργο περιγράφει την άνοδο του φασισμού στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, όπως αυτός οργανώνεται από την παραστρατιωτική οργάνωση «Μαύρος Στρατός».
Μεσοπόλεμος και Μεγάλη Οικονομική Ύφεση, περίοδος κατά την οποία ο πληθωρισμός, η ανεργία, η πείνα, η φτώχεια και η έλλειψη στέγης μαστίζουν και τη Γερμανία. Τότε, οι ακραίες πολιτικές ιδέες ασκούν βαθειά επίδραση σε μεγάλες ομάδες ανήμπορων ανθρώπων. Η ανάγκη για ένα καλύτερο μέλλον και η κατάλληλη προπαγάνδα οδηγούν τους απελπισμένους στις τάξεις του Ναζισμού. Όσοι δεν ενδίδουν στη στρατολόγηση ή διέπονται από αντίθετες ιδέες έχουν άσχημο τέλος.
Ο κεντρικός ήρωας, Σλάντεκ, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός εξαθλιωμένου ανθρώπου που υποκύπτει στα κελεύσματα του ολοκληρωτικού συστήματος. Μέσα στις τάξεις της οργάνωσης, αποκτά λόγο ύπαρξης, ενώ πριν ήταν ένας άγνωστος ανάμεσα σε χιλιάδες άλλους ομοίους του. Πλήρως υποταγμένος, γίνεται ένα πιόνι στα χέρια των εξουσιαστών του, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Παρότι βαδίζουμε στον 21ο αιώνα, ο Ολοκληρωτισμός εξακολουθεί να είναι παρών. Η ζωή μας βρίσκεται, πλέον, μέσα στα γρανάζια της ηλεκτρονικο-ποίησης των πάντων και είναι υποβαθμισμένη σε αρκετούς τομείς της, με διάφορους εμφανείς αλλά και αφανείς τρόπους. Σε πολλά θέματα είμαστε ανήμποροι να αντιδράσουμε. Κάποιες φορές ο άνθρωπος αντιδρά, μα χωρίς αποτέλεσμα. Άλλοτε, πάλι, συνθλίβεται, με τη βία να επικρατεί, ακόμη και ανάμεσα σε παιδιά, με τραγικά αποτελέσματα. Η πολυπλοκότητα και οι δυσκολίες του βίου μας σε καθημερινή βάση, τα όσα σκληρά εισπράττουμε από την τηλεόραση και το διαδίκτυο, ακόμα και την ώρα που τρώμε, έχουν αλλοτριώσει και τον σύγχρονο άνθρωπο. Σε τέτοιες συνθήκες, επικρατούν οι νόμοι της ζούγκλας και ο ισχυρότερος κατασπαράζει τον πιο αδύναμο. Επίσης τραγικό είναι και το γεγονός ότι ορισμένοι δεν έχουν αντιληφθεί το πρόβλημα αλλά και το πως για την κατάσταση που βιώνουμε δεν ευθύνονται μόνον οι κρατούντες μα και πολλοί άλλοι καθώς και ορισμένοι από εμάς.
Ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Θάνος Νίκας σκηνοθέτησε το σκληρό θέμα με ευφάνταστο τρόπο, έχοντας άξιους συνεργάτες: Η Δραματουργία του κειμένου έγινε από τη Δρ Θεατρολογίας Πηνελόπη Χατζηδημητρίου, η μετάφραση από τον Γιώργο – Κωνσταντίνο Μιχαηλίδη και τα κοστούμια ανήκουν στη σκηνογράφο – ενδυματολόγο Ευαγγελία Κιρκινέ. Μέσα στον άδειο χώρο του θεάτρου (ως σκηνικό) έστησε μια συγκλονιστική παράσταση, με πολύ λιτά μέσα. Κοσμήματα της παράστασης αποτελούν οι εξαιρετικές ερμηνείες των ηθοποιών: Βύρωνα Αναγνωστόπουλου, Πάνου Αναγνωστόπουλου, Δανάης Κλάδη, Αλέξη Κότσυφα, Ευγενίας Κουζέλη και Θέμη Σουφτά, οι οποίοι ενσάρκωσαν τους ιδιαιτέρως απαιτητικούς ρόλους τους με αξιοθαύμαστο τρόπο. Θερμά συγχαρητήρια σε όλους!
- Διάρκεια παράστασης: 80’
Κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.30, έως 20 Ιανουαρίου 2026
- Εισιτήρια: 15€ Κανονικό, 12€ ΑΜΕΑ, Φοιτητές, Άνεργοι, Πολύτεκνοι, 10€ Ατέλεια (Μόνο στο ταμείο του θεάτρου)
- Προπώληση/Κρατήσεις: https://www.ticketservices.gr/event/plyfa-sladek/?lang=el
- *Η παράσταση είναι κατάλληλη για άτομα άνω των 15 ετών
- *Η παράσταση «Σλάντεκ» πραγματοποιείται υπό την αιγίδα και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και του Goethe-Institut Thessaloniki.
- «ΠΛΥΦΑ» (Κτήριο 7Γ): Κορυτσάς 39, Αθήνα 10447
Τηλέφωνο: 21 0347 3642
Νίκος Μπατσικανής, ποιητής, συγγραφέας, κριτικός Θεάτρου,
μέλος τής Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών
Έντεν φον Χόρβατ (γερμανικά: Oedön von Horváth, (1901 – 1938): Αυστρο-Ούγγρος γερμανόφωνος θεατρικός συγγραφέας και μυθιστοριογράφος, ουγγρικής καταγωγής.
Στη σύντομη ζωή του έγραψε 17 θεατρικά έργα και 3 μυθιστορήματα με κύριο θέμα την ανησυχία του για την άνοδο του φασισμού κατά τον Μεσοπόλεμο στην Γερμανία. Το 1933 τα έργα του απαγορεύτηκαν από τις γερμανικές και σύντομα και από τις αυστριακές θεατρικές σκηνές. Δίπλα στον Μπέρτολτ Μπρεχτ έχει αναγνωρισθεί ως ο σημαντικότερος κοινωνικά κριτικός θεατρικός συγγραφέας του γερμανικού θεάτρου κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα.
Τα θέματά του εξακολουθούν να είναι επίκαιρα και τα έργα του ανεβαίνουν συχνά στη σκηνή στην εποχή μας.
Από το 1908, ο Χόρβατ φοίτησε σε σχολείο στη Βουδαπέστη, όπου η εκπαίδευσή του ήταν στην ουγγρική γλώσσα. Το 1909, ο πατέρας του τοποθετήθηκε στο Μόναχο. Το 1913, ο Χόρβατ φοίτησε σε γερμανικό γυμνάσιο στο Πρέσμπουργκ και τη Βιέννη και στη συνέχεια επανενώθηκε με τους γονείς του στο Μούρναου αμ Στάφελζεε, στην Άνω Βαυαρία. Από το 1919, ο Χόρβατ σπούδασε στο πανεπιστήμιο Λούντβιχ Μαξιμίλιαν στο Μόναχο όπου παρακολούθησε μαθήματα ψυχολογίας, λογοτεχνίας, θεάτρου και ιστορίας της τέχνης μέχρι το 1922.
Άρχισε να γράφει ως φοιτητής, από το 1920. Αφού εγκατέλειψε το πανεπιστήμιο χωρίς πτυχίο το 1922, εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο και αφιερώθηκε όλο και πιο εντατικά στη συγγραφή. Τα πρώιμα θεατρικά του έργα δείχνουν το ενδιαφέρον του για τον γερμανικό λαϊκό πολιτισμό και την πολιτική ιστορία. Τον Μάρτιο του 1931, το θεατρικό του έργο «Ιταλική Νύχτα» έκανε πρεμιέρα στο Βερολίνο. Η φήμη του Χόρβατ ως συγγραφέα έφτασε στο αποκορύφωμά της το φθινόπωρο του 1931, όταν τιμήθηκε με το βραβείο «Κλάιστ» για το θεατρικό «Ιστορίες από το δάσος της Βιέννης». Το 1933, μετά την κατάληψη της εξουσίας από τους Ναζί στη Γερμανία, μετακόμισε στη Βιέννη. Τον ίδιο χρόνο παντρεύτηκε την Εβραία τραγουδίστρια όπερας Μαρία Έλσνερ, γάμος που κατέληξε σε διαζύγιο έναν χρόνο αργότερα. Έζησε και στο Σάλτσμπουργκ και στο Μούρναου αμ Στάφελζεε. Το 1934 ο Χόρβατ επέστρεψε στη Γερμανία.
Παρά την αντίθεσή του στον Εθνικοσοσιαλισμό, προσπάθησε να ενταχθεί στην Ένωση Γερμανών Συγγραφέων του Ράιχ και έγινε μέλος της Ένωσης Εθνικών Συγγραφέων. Τον Ιούλιο του 1936, απελάθηκε από τη Γερμανία και διαγράφηκε από τον κατάλογο των μελών του Επιμελητηρίου Λογοτεχνίας του Ράιχ τον Φεβρουάριο του 1937. Επειδή τα έργα του δεν παίζονταν πλέον στη Γερμανία, η οικονομική κατάστασή του επιδεινώθηκε. Το 1937, το μυθιστόρημά του «Νιάτα χωρίς Θεό», στο οποίο παρουσιάζει μια εικόνα της Γερμανίας πριν από την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου πολέμου με τις καταστολές και τους μηχανισμούς χειραγώγησης, εκδόθηκε στο Άμστερνταμ και μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες, αλλά το 1938 συμπεριλήφθηκε στον Κατάλογο επιβλαβούς και ανεπιθύμητης λογοτεχνίας και κατασχέθηκε. Μετά την προσάρτηση της Αυστρίας στη ναζιστική Γερμανία τον Μάρτιο του 1938, ο Χόρβατ μετανάστευσε στο Παρίσι.
Τον Ιούνιο του 1938, ο Χόρβατ, σε ηλικία 37 ετών, σκοτώθηκε από ένα κλαδί δέντρου που έπεσε κατά τη διάρκεια μιας καταιγίδας στη λεωφόρο Ηλυσίων Πεδίων στο Παρίσι, απέναντι από το Θέατρο Μαρινί.
Η κηδεία του πραγματοποιήθηκε παρουσία πολλών εξόριστων Γερμανών συγγραφέων στις 7 Ιουνίου 1938 στο νεκροταφείο «Σαιντ-Ουέν», στο βόρειο Παρίσι. Το 1988, στην 50ή επέτειο από τον θάνατό του, τα λείψανά του μεταφέρθηκαν στη Βιέννη.
Ο πυρήνας του έργου του Χόρβατ αποτελείται από κοινωνικοπολιτικά θέματα με την προβληματική του να περιστρέφεται γύρω από την ανησυχία του για το μέλλον και τους κινδύνους από την άνοδο του φασισμού στην περίοδο του Μεσοπολέμου. Ο ίδιος αποκαλεί στόχο του έργου του την «αποκάλυψη της συνείδησης». Βασισμένος στις ατομικές μοίρες φτωχών, απελπισμένων μικροαστών και υποταγμένων γυναικών, σκιαγραφεί εικόνες μιας αποξενωμένης και κοινωνικά υποβαθμισμένης κοινωνίας. Έργα γεμάτα θλίψη, που μετριάζεται με τη λεπτή ειρωνεία και το χιούμορ του, οι πικρές κωμωδίες του παρουσιάζουν τη θρησκοληψία, τον συντηρητισμό, την ημιμάθεια, την αδιαφορία, τον ατομικισμό, την ανεργία, την ηθική παρακμή και τον ανερχόμενο φασισμό, θέματα που και στην εποχή μας φαίνονται εξαιρετικά επίκαιρα.
Σε μεταγενέστερα έργα, εμφανίζονται θρησκευτικά ερωτήματα με την έννοια της ευθύνης και της ενοχής στην ανθρώπινη δράση. Ήδη στο θεατρικό του έργο «Ιταλική Νύχτα» αναλύει όχι μόνο την κοινωνική αλλά και την ψυχολογική συνιστώσα της συμπεριφοράς των φασιστών, παρουσιάζοντάς την να καθορίζεται από ένα βάναυσο και μαζοχιστικό-συναισθηματικό σύμπλεγμα κατωτερότητας. Ο Χόρβατ ασχολείται επίσης με τον φασισμό στα μεταγενέστερα πεζογραφικά του έργα «Νιάτα χωρίς Θεό» και «Ένα παιδί της εποχής μας» πιο άμεσα και πικρά. Πολλά έργα του έχουν διασκευαστεί για τον κινηματογράφο.
Το 1982 ανέβηκε στο Λονδίνο το θεατρικό έργο του Κρίστοφερ Χάμπτον «Ιστορίες από το Χόλυγουντ» με θέμα τη ζωή Γερμανών λογοτεχνών προσφύγων που διέφυγαν τις δεκαετίες του 1930 και του 1940 από τη ναζιστική Γερμανία και τις προσπάθειές τους να επιβιώσουν στο Χόλυγουντ. Φανταστικός υποτιθέμενος αφηγητής ήταν ο Έντεν φον Χόρβατ, αρκετά από τα θεατρικά έργα του οποίου είχε μεταφράσει ο Χάμπτον. Το 1992, το έργο αυτό διασκευάστηκε σε τηλεοπτική ταινία, σε σκηνοθεσία Χάουαρντ Ντέιβις, με τον Τζέρεμι Άιρονς ως Έντεν φον Χόρβατ.
Εργογραφία
Θεατρικά έργα:
Das Buch der Tänze, 1922 – Το Βιβλίο των Χορών
Mord in der Mohrengasse, 1923 – Φόνος στη Μόρενγκασε
Niemand, Tragödie in sieben Bildern, 1924 – Κανείς, τραγωδία σε επτά εικόνες
Zur schönen Aussicht, 1926 – Προς την όμορφη θέα ελλ. μτφ. Μπελβεντέρε
Die Bergbahn, 1926 – Το τελεφερίκ ή Ορεινός σιδηρόδρομος
Sladek, der schwarze Reichswehrmann, 1929 – Σλάντεκ, ο μαύρος Ράιχσβερμαν
Rund um den Kongreß, 1929 – Γύρω από το Κογκρέσο
Die Lehrerin von Regensburg, 1930 – Η δασκάλα του Ρέγκενσμπουργκ
Italienische Nacht, 1931 – Ιταλική Νύχτα [14]
Geschichten aus dem Wiener Wald, 1931 – Ιστορίες από το δάσος της Βιέννης
Kasimir und Karoline, 1932 – Καζιμίρρ και Καρολίνα
Glaube Liebe Hoffnung, 1933 – Πίστη Αγάπη Ελπίδα
Die Unbekannte aus der Seine, 1933 Η άγνωστη του Σηκουάνα
Hin und Her, 1934 – Μπρος-πίσω
Mit dem Kopf durch die Wand, 1934 – Με το κεφάλι μέσα στον τοίχο
Don Juan kommt aus dem Krieg, 1936 – Ο Δον Ζουάν επιστρέφει από τον πόλεμο.
Figaro lässt sich scheiden, 1936 – Ο Φίγκαρο παίρνει διαζύγιο
Pompeji. Komödie eines Erdbebens, 1937 – Πομπηία. Κωμωδία ενός σεισμού
Ein Dorf ohne Männer, 1937 – Ένα χωριό χωρίς άνδρες
Himmelwärts, 1937 – Προς τον Ουρανό
Der jüngste Tag, 1937 – Η Ημέρα της Κρίσης
Μυθιστορήματα:
Sechsunddreißig Stunden, 1929 – Τριάντα έξι ώρες
Der ewige Spießer, 1930 – Ο Αιώνιος Φιλισταίος
Jugend ohne Gott, 1937 – Νιάτα χωρίς Θεό
Ein Kind unserer Zeit, 1938 – Ένα παιδί της εποχής μας
Adieu Europa, 1938 – Αντίο Ευρώπη (απόσπασμα ημιτελούς μυθιστορήματος)
(«Βικιπαίδεια», απόσπασμα)
