Αγριππίνα του Χαίντελ για πρώτη φορά από τη Μετ

18

     του Κυριάκου Π. Λουκάκου

       Όσοι στις 29 Φεβρουαρίου κατευθύνθηκαν στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών για την -αφιερωμένη στην προσφάτως εκλιπούσα Mirella Freni– δορυφορική μετάδοση από τη Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Υόρκης ήσαν μάλλον απαράσκευοι για την «Αγριππίνα», δεύτερη και τελευταία όπερα του νεαρού G. Fr.Handel, κατά τη νεανική παραμονή του στην Ιταλία, έργο με μετρημένες στα δάχτυλα αναβιώσεις κατά τον 20ό και 21ο αιώνα. Η εντυπωσιακή παράσταση, ωστόσο, όπου η ασυγκράτητη μουσική έμπνευση ενός 19χρονου αντιστοιχήθηκε αδιάπτωτα με ένα πυκνό σε εξελίξεις και τροπές κείμενο, της κλάσης του Striggio και του Da Ponte, ήταν κάθε άλλο παρά απρόβλεπτη, αφού, στην περίπτωση της «Αγριππίνας», ήταν ο λιμπρετίστας της όπερας, ο διπλωμάτης και καρδινάλιος Vincenzo Grimani, που επέλεξε τον νεαρό Χαίντελ για τη μελοποίηση του έργου του και όχι αντιστρόφως. Επιλογή που συνδεόταν άμεσα με το γεγονός ότι το Θέατρο San Giovanni Grisostomo (μετέπειτα Teatro Malibran) της Βενετίας, όπου στα 1709 είχε την πρεμιέρα της η «Αγριππίνα», αποτελούσε δημιούργημα τής οικογένειάς του. Της ίδιας παρεμπιπτόντως που είχε αλλάξει τη ροή της ιστορίας στα μέσα του 16ου αιώνα, με την ίδρυση του Teatro San Giovanni e Paolo, όπου για πρώτη φορά το μέχρι τότε αυλικό είδος της όπερας είχε ανοίξει για το κοινό, με την διάθεση εισιτηρίων εισόδου στα θεάματα και στο οποίο ο Μοντεβέρντι είχε παρουσιάσει, στα 1545, την κομβική όπερά του «Η στέψη της Ποππαίας»!

       

agrippina-Didonato Met HD broadcast – photo source metopera.org

Σε κάθε περίπτωση, πρόσωπα της Ιουλιοκλαυδιανής δυναστείας (27 π.Χ.-68 μ.Χ.) δρουν και στη νεώτερη όπερα, ενώ το γενεαλογικό τους δένδρο εναλλασσόταν με την εμβληματική Ρωμαϊκή λύκαινα ως διάκοσμος στο βάθος της σκηνής της Μετ. Το σκηνικό του John Macfarlane προέβλεπε μια παράταξη μνημάτων για καθένα από τα πρόσωπα και μια προφανώς συμβολική κλίμακα προς τον θρόνο. Η δράση ανταγωνίσθηκε επάξια τις καλύτερες διεθνείς τηλεοπτικές σειρές ενδοοικογενειακής δολοπλοκίας και η επικαιροποίησή της, σε αυτή την προσαρμογή παλαιότερης παραγωγής του για το Βασιλικό Θέατρο La Monnaie των Βρυξελλών, αντιμετωπίσθηκε ευφυώς από τον σκηνοθέτη Sir David McVicar όχι ως απλή χρονική μετατόπιση του «στόρυ», αλλά ως προσαρμογή του στην υποθετική επιβίωση μιας δυναστείας ως τις μέρες μας, χωρίς  η χρήση video wall (λ.χ. για την αναζήτηση ταξί από την Ποππαία), η υψηλής αισθητικής σύγχρονη ενδυματολογία και η γεμάτη χαρακτήρα, πιπεράτη και  απαιτητική χορογραφική κίνηση (Andrew George) να απομειώνουν την αμείλικτα σαρκαστική παραπομπή στο αριστούργημα του Μοντεβέρντι.

       Με την έμπειρη και εξειδικευμένη παρουσία του Harry Bicket στο πόντιουμ και το τσέμπαλο, το γυναικείο λυρικό τρίδυμο του έργου κατέγραψε υποκριτικό και φωνητικό θρίαμβο, με την Ποππαία τής debutante στη Μετ Brenda Rae να τιθασσεύει 9 απαιτητικές άριες, σε μια των οποίων -της β’ πράξης- επικουρούμενη επί σκηνής από το τσέμπαλο ripieno του Bradley Brookshire. Με τη σχετικά μικρή αλλά ευσταθούς εστίασης φωνή της και με αεροβικής ευκαμψίας σωματότυπο εφήβου, η μεσόφωνος Kate Lindsey ενσάρκωσε έναν ανατριχιαστικά νεανικό, ελκυστικό και συνάμα επικίνδυνο Νέρωνα, στο μεταίχμιο ροπής προς την ηδονή (κατά το λιμπρέτο) και την κοκαΐνη και εξαρχής αιχμάλωτο ενός μοιραίου οιδιποδείου προς τη μητέρα του Αγριππίνα. Την τελευταία υποδύθηκε κυριολεκτικά ως ρόλο ζωής η Αμερικανίδα σταρ Joyce Didonato, φωνητικά κυρίαρχη της τεσσιτούρας, με υπερσύγχρονη, μεστή και λιτή, ηθοποιία και κορυφαία στιγμή την μεγάλης δύναμης άρια «Pensieri», ως επίφοβο οραματισμό μιας μη επισυμβάσης τριπλής δολοφονίας. Αντιμέτωποι με παρόμοιο επίπεδο, τόσο ο εξαίρετος μπάσος Matthew Rose, ως Κλαύδιος, όσο και οι  3 αξιοπρεπείς κόντρα τενόροι, με εξάρχοντα τον πολύ μουσικό Iestyn Davies στο ρόλο του έντιμου στρατηγού Οττόνε, απλώς επισκιάσθηκαν. Χάρη όμως στην απίστευτα ψυχολογημένη και φινιρισμένη συνάρμοση συνεχών σκηνοθετικών ευρημάτων με τη μουσική, η 7η αυτή παράσταση της «Αγριππίνας» στη Μετ αποτελεί ήδη σταθμό  στην καταξίωσή της ως κορυφαίου έργου ενός εκ των κορυφαίων συνθετών όπερας στην ιστορία.