Ελιξίριο του Έρωτα στη Βενετία με άλλη ματιά

5

του Κυριάκου Π. Λουκάκου

       Αν μάς το προέβλεπαν πριν ελάχιστους μήνες, δεν θα πιστεύαμε ούτε οι ίδιοι ότι, σε συνθήκες παγκόσμιας διακοπής του μουσικού γίγνεσθαι και προς άντληση αισιοδοξίας σε ώρες αναγκαστικής οικιακής ραστώνης, θα σχολιάζαμε παράσταση που παρακολουθήσαμε χωρίς επί τόπου παρουσία, ουδέ καν οπτική επαφή, αλλά από ραδιοφωνική αναμετάδοσή της  από το πάντως φημισμένο Gran Teatro La Fenice της Βενετίας. Στο καρτελόνε λίγο πριν το lockdown μια κατ’ εξοχήν «αίθρια» όπερα, «Το Ελιξίριο του Έρωτα» του Γκαετάνο Ντονιτζέτι. Το παρουσίασαν με ανάγλυφη παραστατικότητα  έμπειροι συνάδελφοί μας από το Γ’ Πρόγραμμα της Ιταλικής Ραδιοφωνίας.

Jader-Bignamini-HD_- photo source operaballet.nl

Η διαδικασία της παρακολούθησης, ωστόσο, προσέλαβε γρήγορα αποκαλυπτικές διαστάσεις, ήδη από τα εισαγωγικά σχόλια της αναμετάδοσης. Γιατί, στις μόλις 2 με 3 εβδομάδες που είχαν μεσολαβήσει από την απευθείας σύνδεση του Φεβρουαρίου μέχρι τη δική μας μέθεξη του καλλιτεχνικού γεγονότος, ξένιζε με έναν εξωπραγματικό τρόπο η από μικροφώνου ενημέρωση για την παρουσία στην λαμπρή αίθουσα πολλών μεταμφιεσμένων θεατών, σε συλλογική κατάσταση ηχηρής ψυχικής αποσυμπίεσης, επειδή τα δεινά της θεομηνίας, που είχε πλήξει με πρωτοφανή ένταση τον περασμένο χειμώνα τη Γαληνοτάτη, έμοιαζαν να αποτελούν επιτέλους παρελθόν. Οι συνέπειές της κόστισαν την οδυνηρή απώλεια θησαυρών γνώσης και τέχνης που φιλοξενούνταν σε ορόφους προσιτούς στα νερά. Κι όμως,  αυτά τα νέα -«οκήϊα» όσο και παγκόσμια- επιδημικά «κακά» είχαν προλάβει να  εξοστρακίσουν από το προσκήνιο της μνήμης μας την τόσο πρόσφατη αυτή πολιτισμική συμφορά. Και βέβαια, προ της νέας, καταιγιστικής επικαιρότητας, είχαμε επιπλέον λησμονήσει ότι το Θέατρο, που είχε ήδη αναστείλει τις παραστάσεις του μέσα στη σαιζόν, είχε να αντιμετωπίσει και την επιπρόσθετη καταστροφή τεχνικού εξοπλισμού του, όταν το υπόγειο επίπεδο κατακλύσθηκε από την πλημμύρα!

      Κάπως έτσι λοιπόν η ρουτίνα μιας διαδικασίας εκπόνησης μουσικής κριτικής μετατράπηκε σε ανατριχιαστική αντιπαράσταση με ένα, αν και πρόσφατο, όμως ήδη ιστορικό ντοκουμέντο «παγώματος» χρόνου, το ακουστικό απολίθωμα ενός απότομα και βίαια αλλαγμένου κόσμου. Ακόμη και η ραδιοφωνική διαφήμιση μουσικής εκδήλωσης αποκτούσε την τραγικότητα της επιγενόμενης γνώσης μας για την ήδη εν τω μεταξύ συντελεσθείσα ακύρωσή της. Σε αυτό το πλαίσιο, η παράσταση καθ’ εαυτήν ανταποκρινόταν με δυναμισμό και ζωηρότητα στην κατάφαση ζωής αυτής της υπέροχης όπερας υπό την γεμάτη αδρεναλίνη μουσική διεύθυνση του ραγδαία ανερχόμενου, 43χρονου,  Ιταλού αρχιμουσικού Jader Bignamini, σε ευφορία και εν όψει του πρόσφατου διορισμού του ως νέου μουσικού διευθυντή της Συμφωνικής Ορχήστρας του Ντητρόιτ, στη διαδοχή θρύλων όπως ο Paul Paray, ο Antal Doráti και ο Neeme Järvi !

      Υπό αυτές τις σύνθετες προϋποθέσεις, η καθ’ ολοκληρίαν  λατινική διανομή κυριολεκτικά μέθυσε με τη μεσογειακή θέρμη των ευκαιριών ιδιωματικής άρθρωσης του κειμένου και μουσικής ερμηνείας, προφανώς χωρίς περιττές ενοχλήσεις, ούτε από τη ντόπια σκηνοθεσία του Bepi Morassi ούτε από τα σκηνικά και τα κοστούμια του Gianmauricio Fercioni. Αδρός και λυρικός ο Νεμορίνο του τενόρου Celso Albelo, από τους πλέον διακεκριμένους υπερασπιστές του ρόλου στην εποχή μας, με προκλητική άνεση πέραν του πενταγράμμου, υπενθύμισε στο παρασκήνιο ότι το «Ελιξίριο» δεν είναι κωμική όπερα, αλλά dramma giocoso, υπαινιγμός επάξιας φιλοφρόνησης στον Ντονιτζέτι. Πλάι στον Ισπανό, επίζηλα Ιταλοπρεπείς αναδείχθηκαν χωρίς εξαίρεση οι συμπρωταγωνιστές του: ο «γκάγκαρος» Μπελκόρε του σπουδασμένου στο Μιλάνο Κορεάτη βαρυτόνου Julian Kim, η ολόδροση Αντίνα της υψιφώνου Veronica Marini, ο νεανικά πληθωρικός αγύρτης Ντουλκαμάρα του Marco Filippo Romano, άξιος συνεχιστής ενός Σέστο Μπρουσκαντίνι.

        Οι αλαλαγμοί επιδοκιμασίας και ανακούφισης του κοινού, όπως και η επί σκηνής υπόκλιση του επίσης μασκαρεμένου μαέστρου, ουδόλως προετοίμαζαν για την επί θύραις ακύρωση του βενετσιάνικού καρναβαλιού. Αλλοίμονο! Το ημερολόγιο έγραφε 20 Φεβρουαρίου και τα ημερήσια δελτία ειδήσεων ενημέρωναν ήδη για την καταγραφή του πρώτου κρούσματος Covid-19 στην Ιταλία…