Εορταστική συναυλία της ΕΡΤ

32

του Κυριάκου Π. Λουκάκου

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η μεγαλύτερη επιρροή της Δυτικής Χριστιανοσύνης στην εορτολογική ενσυναίσθηση των μεγάλων ετήσιων εκκλησιαστικών αναφορών σημειώνεται κατά τα Χριστούγεννα. Εκεί η δυτική παράδοση, ενισχυμένη και από μιαν εμπορικά ελαυνόμενη διεισδυτική εκκοσμίκευση,  έχει δημιουργήσει ένα περίπου οικουμενικό χριστουγεννιάτικο «φολκλόρ», πολύ μακριά από τη σημασιολογία της Θείας γέννησης. Αυτή η παράδοση χαρακτηρίζει συνήθως και τα εποχιακά συναυλιακά γεγονότα, απομειώνοντας την εμβέλειά τους για το  πιο εξειδικευμένο κοινό. Σχετικές συναυλίες της Εθνικής Συμφωνικής Ορχήστρας της ΕΡΤ παρελθόντων ετών, με μαζική προσέλευση σε μιαν οιονεί οικογενειακή συγκέντρωση του προσωπικού του δημόσιου φορέα, επέβαλε και προγραμματική ανομοιογένεια στο πνεύμα μιας -κακώς εννοούμενης κατά την άποψή μας- εκλαΐκευσης.

Στο πλαίσιο της επαναλαμβανόμενης στον δημόσιο λόγο ρήσης, ότι κάθε κρίση συνοδεύεται από ευκαιρία, η  επέλαση της πανδημίας συνέπεσε με την ευεργετική ανάληψη από τον Γιώργο Πέτρου των ηνίων της Ορχήστρας του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα. Πρόκειται αναμφισβήτητα για τον αρχιμουσικό που συνδυάζει τη στιγμή αυτή περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον της εθνικότητάς μας τη διεθνή δράση και αναγνώριση με την εντός συνόρων σοβαρή και πυκνή παρουσία. Με την αυτοπεποίθηση ενός ιδιαίτερα παραγωγικού 2020, στο οποίο επιφυλασσόμεθα να επανέλθουμε προσεχώς, ο Πέτρου επέτυχε ώστε η χωρίς παρουσία κοινού συναυλία της παραμονής των Χριστουγέννων, σε τηλεοπτική αναμετάδοση από την ΕΡΤ 2, να εκπέμπει τον απαιτητικό χαρακτήρα μιας ποιοτικής προσφοράς, διασώζοντας παράλληλα την ατμόσφαιρα της επιλογής των έργων και της μουσικής τους εκτέλεσης από την έκπτωση στην κατήφεια της τρέχουσας πραγματικότητας.

Στη μαγικά φωτισμένη αίθουσα «Χρήστος Δ. Λαμπράκης» (Φίλων της Μουσικής) του Μεγάρου των Αθηνών το πρόγραμμα εγκαινίασαν με δοξαστική κατάνυξη μέρη από τις «Symphoniae sacrae» του Giovanni Gabrieli (1557-1612) που εκτέλεσαν τα στερεοσκοπικά διεσπαρμένα χάλκινα της Ορχήστρας (με ενίσχυση από τύμπανο και ντέφι). Με ένα υφολογικά αδιόρατο άλμα ο κοσμαγάπητος ύμνος «Es ist ein Ros entsprungen» του Michael Praetorius (1571-1621) κυριολεκτικά μάς «διακτίνισε» στη βορειογερμανική παράδοση προκατόχων του Μπαχ, ενώ, χάρη στην εξαίρετη απόδοση της Χορωδίας της ΕΡΤ (σε διδασκαλία Αγγελικής Πλόκα), εξίσου αβίαστη υπήρξε η μετάβαση στα 4 a cappella Ιδιόμελα του Μιχάλη Αδάμη, ολοκληρώνοντας μια τρίπτυχη πνευματική υπόκλιση στις κύριες δογματικές εκφράσεις του οικουμενικού Χριστιανισμού.     

Τον υμνολογικό ασκητισμό διαδέχθηκε το piatto forte της συναυλίας με έργα Μότσαρτ. Τόσο το μαλακτικό «Laudate Dominum» (Ψαλμός 117, για υψίφωνο και χορωδία), που συχνά εκτελείται εκτός του πλαισίου των «Vesperae Solennes de Confessore» K.339 (1780), όπου λειτουργικά ανήκει, όσο και το ακόμη πιο πρώιμο, δοξαστικό, μοτέτο «Exsultate, jubilate» (Κ.165, 1773), υπηρετήθηκαν με φινέτσα, δροσιά και ακεραιότητα από την Μυρσίνη Μαργαρίτη. Παρενθετικά, ο Πέτρου συνδύασε την ιδιότητα του πιανίστα, με την οποία τον πρωτογνωρίσαμε, με εκείνη του αρχιμουσικού, για τις ανάγκες του κοντσέρτου σε ντο μείζονα Κ.415, που ερμήνευσε με χαλαρή άνεση και αυτοπεποίθηση. Το θριαμβευτικό «Αλληλούια»  από το «Μεσσία» του Χαίντελ ολοκλήρωσε δεόντως μια συναυλία που απολαύσαμε, με γενναιόδωρο clin d’œil στους αποσυνάγωγους της Ευρωπαϊκής οικογένειας Βρετανούς!