Κριστόφ  Εσενμπαχ

24

       

         Πρόκειται για έναν εκ των μακροβιοτέρων αρχιμουσικών  ακόμη εν ενεργεία, από τους  κορυφαίους του είδους του. 

        Μία ματιά στο βιογραφικό του σημείωμα θα μας βεβαιώσει την περιπετειώδη παιδική του ηλικία και  ως εκ θαύματος διασωθέντα από τις ορδές των Ναζί, των Σοβιετικών και την καραντίνα από τον τύφο, εις τρόπον ώστε να χάσει την ομιλία του επι έναν ολόκληρο χρόνο. Μόλις ανέκαμψε, η πρώτη λέξη που πρόφερε ήταν «Ναι, θέλω να παίξω πιάνο».

        Σύντομα εξελίχθηκε σε έναν από τους πλέον διασήμους πιανίστες, μεταπηδώντας  σε μία καριέρα που έφθασε στο απόγειό της όταν ανέβηκε στο πόντιουμ.

          Προσκεκλημένος  από την Κρατική μας ορχήστρα σε συναυλία με δύο από τα πλέον σημαντικά ορχηστρικά έργα, το «αυτοκρατορικό» 5ο κοντσέρτο για πιάνο του Μπετόβεν ((1770-1827) και την  1η Συμφωνία του Μάλερ (1860-1911) με την επωνυμία «Τιτάν»,μας εξέπληξε με την ξεκάθαρη μνήμη του και μας συνεπήρε με την βαθειά μουσική του γνώση και αισθαντικότητα,  αλλά και την καταπληκτική επικοινωνία με τους μουσικούς, χρησιμοποιώντας μυστικούς κώδικες μέσω υποτυπωδών εκφραστικών κινήσεων των χεριών του.

          Το προσωνύμιο «αυτοκρατορικό» που συχνά συνοδεύει το 5ο κοντσέρτο του Μπετόβεν, έχει ως προέλευση πολλές εκδοχές, αλλά η πιθανότερη είναι  ότι η βιεννέζικη πρεμιέρα του κοντσέρτου δόθηκε ανήμερα στα γενέθλια του αυτοκράτορος της Αυστρίας Φραγκίσκου Α!

          Ο πιανίστας Βασίλης Βαρβαρέσος, διάσημος τόσο στην Ελλάδα όσο και σε Ευρώπη και Αμερική,ανέλαβε να μας μεταφέρει όλη την πεμπτουσία των συνταρακτικών δημιουργιών του «τιτάνος» ενσωματωμένη σε ένα απαιτητικότατο μουσικά και δεξιοτεχνικά έργο.

              Απολαύσαμεταυπέροχα«περάσματα»(passages)  του  (allegro) του πρώτου μέρους, όπου το πιάνο καταλαμβάνει κυριαρχική θέση, την συγκινητική και αισθαντική μελωδία του δευτέρου, (adagio un poco mosso)και το ρωμαλέο θέμα του τρίτου(allegro ma non troppo) που εξελίσσεται σε ένα λαμπερό rondo.

          Αν και από πολλούς ακροατάς η εκτέλεσις του Βαρβαρέσου θεωρήθηκε υπερβαλλόντως «Μοτσαρτική»,νομίζουμε ότι αντιθέτως, η απόδοσίς του,   με τα υπέροχα πιανίσσιμι, τους σωστούς ρυθμούς,και τις ισορροπημένες δυναμικές   μέσω μίας  εντυπωσιακής δεξιοτεχνίας και ζωντάνιας, έβαλαν την σφραγίδα μίας γνήσιας Μπετοβενικής εκτελέσεως.

          Στην 1η Συμφωνία του ο Μάλερ με τον τίτλο  «Τιτάν»  από την ομώνυμη νουβέλα του Ζαν Πάουλ Ρίχτερ, διηρημένη σε 4 μέρη, έδωσε στο κάθε ένα πολλούς υποτίτλους πράγμα που πολλοί μουσουργοί  όπως ο κορυφαίος μαέστρος Μπρούνο Βάλτερ, κατεδίκασε λέγοντας ότι κάθε «αναμορφοποίηση» της μουσικής, μας εκτρέπει από την σφαίρα της απευθείας συγκινήσεως.

          Η αλήθεια είναι ότι ο Μάλερ αισθάνονταν την ανάγκη να δίνει τίτλους όχι μόνον στις συμφωνίες του ως σύνολα αλλά και σε κάθε μέρος τους, πολλές φορές σε τμήματα των μερών τους ακόμα και στις συμφωνίες που δεν έχουν τραγούδι όπως η 1η που ακούσαμε.Πράγμα, που μας ενισχύει την αντίληψη ότι ο συνθέτης προσπαθούσε πάντοτε να στηριχθεί σε «ιδέες» εκφρασμένες σε ποιητικά κείμενα.

          Κατ΄αυτόν τον τρόπο,ακούγοντας  το  πρώτο μέρος (Ανοιξη χωρίς τέλος)  το δεύτερο (Ένα κεφάλαιο από λουλούδια) το (Ορτσα τα πανιά) του τρίτου και (Το  Πένθιμο εμβατήριο του κυνηγού) του τετάρτου,δανεισμένα     από μελωδίες παιδικών  τραγούδιών, όπως την «Νεκρική πομπή του κυνηγού»,  και το γνωστό “Frere Jaques”  μορφοποιημένο υπέροχα στην ελάσσονα  τονικότητα, μεταφερθήκαμε σε άλλη διάσταση, μέσω της μαγικής μπαγκέττας του μεγάλου αρχιμουσικού.

         

 

                                                   Σοφία  Θεοφάνους