Ο Χοσέ Κούρα επιστρέφει στην Αθήνα

36

του Κυριάκου Π. Λουκάκου

       Η Λατινική Αμερική παραμένει χώρος τόσον αυτοσχέδιας όσο και οργανωμένης καλλιέργειας και φιλοξενίας της λυρικής τέχνης, μια οιονεί «παλαιά Ευρώπη» επισκέψεων θρυλικών θιάσων και  αισθητικά συζητήσιμων αλλά συναρπαστικά αθλητικών τολμημάτων σε ένα ανόθευτο από κάθε είδους ορθότητα παραστατικό πλαίσιο της όπερας. Στοιχείο αυτής της λυρικής παράδοσης αποτελεί και η καθ’ υπερβολήν πληθωρική προσωπικότητα τενόρων, όπως ενδεικτικά οι Αργεντίνοι  Luis Lima και José Cura.

    

Jose Cura

Ο τελευταίος, με λιβανέζικες καταβολές, χαιρετίσθηκε στα τέλη του 20ου αιώνα ως ο διάδοχος του Λουτσάνο Παβαρόττι, όταν τον αντικατέστησε ως Ρανταμές στο Τεάτρο Μάσσιμο του Παλέρμο (συμπτωματικά η αυλαία της παράστασης συνέπεσε με την ανακοίνωση εκδημίας του Κων/νου Καραμανλή, σύμπτωση κρίσιμη για τη χρονική ακρίβεια της ανάμνησής μας), αλλά και του Πλάθιντο Ντομίνγκο, που  διηύθυνε και τον πρώτο προσωπικό δίσκο του νεαρού, με άριες Πουτσίνι (ERATO CD 0630-18838-2, 1997). Η αρρενωπή, λαμπερή και εβένινη φωνή με την χαϊδευτική, συχνά λάγνα, σκοτεινή χροιά, τον προόρισε για δραματικό – ηρωικό ρεπερτόριο, συνδυαζόμενη μάλιστα με σωματική ρώμη πραγματικού αθλητή και με ανενδοίαστα προκλητικό αισθησιασμό, ως πρόσθετο, σκανδαλιστικό εφόδιο  κινηματογραφικών προδιαγραφών. Η Αθήνα είχε την ευκαιρία να τον απολαύσει στο απόγειό του, σε παραστάσεις της «Aida», από τις δυνάμεις του Teatro alla Scala στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, παρεμπιπτόντως ως τον ελαφρότερα ενδεδυμένο Ρανταμές της εμπειρίας μας, αλλά και σε προσωπικό γκαλά στο κατάμεστο Ηρώδειο, όταν κατήλθε στη σκηνή από το άνω διάζωμα του κοίλου απευθύνοντας την άρια με υπαινικτικούς μορφασμούς σε έκπληκτες και κολακευμένες κυρίες του κοινού. Η σταδιοδρομία του μολαταύτα δεν αναπτύχθηκε με γραμμική κανονικότητα, εστιαζόμενη σταδιακά σε σχετικά μικρό αριθμό ρόλων, η δυσκολία ορισμένων εκ των οποίων όμως τον κατέστησε περιζήτητο, με τελευταία την περίπτωση του «Οθέλλου» στο Φεστιβάλ Ζάλτσμπουργκ 2016, όπου έσωσε την κατάσταση όταν ακύρωσε ο αείμνηστος Γιόχαν Μπότα (DVD C Major 740008). Η φωνή που ακούσαμε από το ραδιόφωνο διατηρούσε μεν ένταση και ταυτότητα ηχοχρώματος, αλλά με σαφώς βραχύτερη αντοχή αναπνοής σε μουσικές φράσεις που την απαιτούσαν.

Ελένη Βουδουράκη
Ελένη Βουδουράκη

Οι διαπιστώσεις αυτές ίσχυσαν και για την πρόσφατη εμφάνισή του, στην αίθουσα του Christmas Theater στις 22 Νοεμβρίου 2019, με μικροφωνική ενίσχυση και υπό τη διττή ιδιότητα του τραγουδιστή και, σε εναλλαγή με τον Davide Dellisanti επικεφαλής τής Tchaikovsky Symphony Orchestra, του μαέστρου (η ηχογράφηση της 2ης συμφωνίας του Ραχμάνινωφ, στην πλήρη εκδοχή της, υπό τη μπαγκέτα του, δεν αποτελεί πάντως άσκηση ματαιοδοξίας!). Το πρόγραμμα περιελάμβανε μέρη από τους «Παλιάτσους» του Λεονκαβάλλο (με τον Κούρα να ερμηνεύει, αλά Ντελ Μόνακο, τόσο τον πρόλογο του βαρυτόνου όσο και την πασίγνωστη άρια), την «Καβαλλερία Ρουστικάνα» του Μασκάνι, τον «Σαμψών και Δαλιδά» του Σαιν – Σανς, ρόλο ιδεώδη για την ορειχάλκινη φωνή του, τις «Τόσκα» και «Μαντάμ Μπατερφλάυ» του Πουτσίνι (όπου πιο καθοριστικά μάς έλειψε η έκταση της αναπνοής), καθώς και την «Κάρμεν» του Μπιζέ. Ο τενόρος υπερασπίσθηκε αποτελεσματικά την κλάση του, στην εξαγγελία και την υποκριτική, μέσα από αυτούς τους ρόλους αναφοράς στην πορεία του, υπενθυμίζοντας επιπλέον την αμείωτα  χαρισματική διαδραστικότητα της σκηνικής του προσωπικότητας. Πλάι του έλαμψε, με επίζηλη διαύγεια και καλλιέπεια εκφοράς, η μεσόφωνος Ελένη Βουδουράκη, κυρίως ως σαγηνευτική και καλοτραγουδισμένη Δαλιδά (με τον Κούρα να παραλλάσσει τη βιβλική προσφώνησή της μ’ ένα γαλλοπρεπές «Ε-λε-νή»), ως Ρωμανικής παρά Ιβηρικής κοπής  Κάρμεν, στο τέλος του επίσημου προγράμματος,  και, πέραν αυτού,  σε μιαν εξόχως μουσική απόδοση της Βαρκαρόλλας του Όφφενμπαχ μαζί με την επίσης στυλιστικά ευαίσθητη υψίφωνο Ελένη Κουτσούμπη. Η τελευταία, μετά από εύλογη αρχική νευρικότητα, ανταποκρίθηκε με αξιοσημείωτο μουσικό ήθος στην πρόκληση ρόλων τόσο

Ελένη Κουτσούμπη
Ελένη Κουτσούμπη

απαιτητικών όσο η Σαντούτσα και η Μπατερφλάυ, ενώ ο υψηλός ξένος ολοκλήρωσε λυτρωτικά τη βραδιά με το ποδοσφαιρικής αναγνωρισιμότητας «Nessun dorma» από την «Τουραντώ», που ανήγγειλε ο ίδιος….