Η 4η Συμφωνία του Μάλερ

3

                     Η Κρατική μας Ορχήστρα συνεχίζοντας το οδοιπορικό της σε Μουσεία και Αρχαιολογικούς χώρους,  επέλεξε το Βυζαντινό  Μουσείο για να παρουσιάσει σε πλήρη οργανική σύνθεση την Τετάρτη  Συμφωνία του Γκούσταβ Μάλερ (1860-1911) με τον μόνιμο αρχιμουσικό της Στέφανο Τσιαλή στο πόντιουμ και σολίστα την διακεκριμένη υψίφωνο Μυρσίνη Μαργαρίτη.

          Ακούγοντας τις Συμφωνίες του Μάλερ που περιέχουν τραγούδι, όπως την 2η, 3η, 4η και 8η, διαπιστώνουμε ότι ο συνθέτης θα μπορούσε κάλλιστα να ολοκληρώσει τις δημιουργίες του  με την αποδοχή της  μορφής  της όπερας, ενώ κατά την γνώμη μας δεν επεξετάθη σ΄αυτό το είδος  ίσως διότι δεν μπορούσε να δαμάσει την συγκίνηση που του προκαλούσε το πνευματικό υλικό των κειμένων του κατά την σύνθεση του τραγουδιστικού  μέρους.

          Με την Τετάρτη Συμφωνία του ο Μάλερ ολοκλήρωσε μία συμφωνική «τριλογία» που χαρακτηρίσθηκε «Συμφωνίες του Μαγικού Κόρνου»  παραπέμποντας στην συλλογή λαϊκών τραγουδιών με τον τίτλο «Το μαγικό κόρνο του αγοριού».

          Ο συνθέτης, αρχικά είχε σχεδιάσει στην Τρίτη του Συμφωνία που περιέχει έξι μέρη, ένα έβδομο με την επιγραφή «Τί μου λέει το παιδί»   και ένδειξη «πολύ ευχάριστα» για σόλο σοπράνο σε ποιητικό κείμενο από το «Μαγικό κόρνο του αγοριού». Τελικά το μέρος αυτό αποσπάσθηκε από την 3η Συμφωνία του και τοποθετήθηκε ως τέταρτο  στην Τετάρτη. .Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνούμε ότι ο συνθέτης συνήθιζε να δίνει πλήν των τίτλων εκάστου μέρους  και χαρακτηρισμούς σε όλη την έκταση του μουσικού κειμένου των έργων του. Κατ΄αυτόν τον τρόπο στην 4η το πρώτο μέρος τιτλοφόρησε «Προσεκτικά χωρίς βιασύνη», το δεύτερο «Με αναπαυτική κίνηση»,το τρίτο «Γαλήνια» και το τραγουδιστικό τέταρτο «Χιουμορέσκ» με την ένδειξη «Πολύ ευχάριστα».

          Ειδικότερα, στο πρώτο μέρος της Συμφωνίας ο Μάλερ σκιαγραφεί τον άνθρωπο που γνωρίζει την επουράνια ζωή, την χαρά και το φώς ενός παραδεισένιου κόσμου.Μετά από μία μικρή εισαγωγή εκθέτει δύο μουσικά θέματα εκ των οποίων το κύριο, ανακαλεί το κομψό βιεννέζικο κλασικό ύφος ενώ το δεύτερο  χαρακτηρίζεται από μελωδικό λυρισμό καταλήγοντας σε μία χιουμοριστική ιδέα.

          Το δεύτερο μέρος είναι ένα σκέρτσο που με την χρήση ενός σολιστικού βιολιού δίνει τον τονο σ΄ένα σκιώδες χορευτικό Landler.

          Στο αργό τρίτο,ο συνθέτης χρησιμοποιεί μία νοσταλγική μελωδία φτάνοντας σε μία δραματική απόγνωση. Μετά από διάφορες θεματικές επεξεργασίες, επανέρχεται το αργό μέρος προετοιμάζοντας το έδαφος για το τραγούδι «ενός μικρού αγγέλου» του τετάρτου μέρους, που το ακούσαμε  από την λυρική σοπράνο Μυρσίνη Μαργαρίτη η οποία απέδωσε άριστα  την ευγέ νεια, την γαλήνη και την συναισθηματική ένταση του έργου.

          Το οργανικό σύνολο υπηρέτησε άριστα την χρησιμοποίησή του ως ορχηστρικό υπόβαθρο, δίνοντας πρωταγωνιστικό ρόλο στην τραγουδίστρια και εκτελώντας πιστά την επιθυμία του συνθέτη να μήν καλύπτονται ακόμα και στις χαμηλές νότες οι φωνές των τραγουδιστών.

                                                Σοφία  Θεοφάνους