Μια αποκάλυψη και «Η Αποκάλυψη»

37

του Κυριάκου Π. Λουκάκου

Αναδημοσίευση  Κυριάκου Π. Λουκάκου από  την ΑΥΓΗ της ΚΥΡΙΑΚΗΣ 27.10.2019

Χιλιάδες βράδια – Καίτη Πάντζαρη και Δαυίδ Ναχμίας

Σύντροφο στο ενδεχομένως τελευταίο γαλήνιο σαββατόβραδο του φετινού αποκαλόκαιρου  είχαμε έναν περιορισμένου αριθμού αντιτύπων δίσκο επιτυχιών παρωχημένων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Υπό τον τίτλο «Χιλιάδες Βράδια», η απέριττα αισθαντική τραγουδίστρια Καίτη Πάντζαρη και  ο έμπειρος Δαυίδ Ναχμίας στο πιάνο υπερασπίσθηκαν παλιά ελληνικά και ξένα ελαφρά τραγούδια. Από τον Edoardo Bianco έως τον Robert Stolz και από τον Μιχάλη Σουγιούλ  έως τον Αττίκ, τα 10 «track» -με όρους βινυλίου- ισάριθμων «μαστόρων» του είδους αναδείχθηκαν σε προϊόντα απόσταξης της νοσταλγίας σε κλασικότητα. Όσο για την απόλαυση της ακρόασης, γρήγορα μετατάχθηκε σε όσμωση ιδιωματικής ενσυναίσθησης ενός διακριτικού όσο και απαιτητικού είδους, που αποτελεί πλέον μέρος της λόγιας μουσικής κληροδοσίας. Η ίδια η ιδιωτική χρηματοδότηση της σεμνής έκδοση υπενθυμίζει ενθαρρυντικά μιαν παραδόξως ακόμη υπαρκτή -αν και όχι προφανή- κοινωνική και πολιτισμική συνέχεια των Αθηνών, από τη δεκαετία του 1930 ως την τρέχουσα του 21ου αιώνα.

Υπό αυτήν την έννοια,  και για τη μουσική ακεραιότητά των ερμηνειών, ο δίσκος  αποτέλεσε για εμάς «αποκάλυψη». Μιαν άλλη σημασία, ωστόσο, εκείνης του αρχικού νοήματός της έχει αποκτήσει η λέξη, ως αναδοχή αντίκτυπου του ομοιότιτλου ιερού βιβλίου της Καινής Διαθήκης. Αυτή την «Αποκάλυψη», του Ευαγγελιστή Ιωάννη, που, ως επιθετικός προσδιορισμός (προφανέστερα σε άλλες γλώσσες παρά στη δική μας) έχει καταλήξει να σημαίνει την ασύλληπτου μεγέθους καταστροφική διάσταση ενός συμβάντος ή φαινομένου, επέλεξε ως όχημα έμπνευσης και δημιουργίας ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Θάνος Παπακωνσταντίνου για την πανηγυρική, εναρκτήρια της νέας σαιζόν, εσωτερική παραγωγή της «Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών», που έλαβε χώραν στην αίθουσα «Αριστοτέλης Ωνάσης» του Μεγάρου της λεωφόρου Συγγρού, στις 3 Οκτωβρίου, παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού, του Δημάρχου Αθηναίων και προσωπικοτήτων του καλλιτεχνικού κόσμου.

Ο Παπακωνσταντίνου παρουσίασε την «Αποκάλυψη» ως μουσικοθεατρική τελετουργική φαντασία, αρθρωμένη σε επτά αλληλένδετες ενότητες, με αναφορά σε σταθμούς της ανθρώπινης ιστορίας και με εικαστική αποτύπωσή τους σε αντίστοιχα tableaux vivants. Παρά την αμηχανία μας για τον συνδυασμό, σε αυτή την ακολουθία, προωθητικών σταθμών της ανθρωπότητας, όπως η Αμερικανική, η Γαλλική και η Οκτωβριανή Επανάσταση, με τον Ισλαμικό εξτρεμισμό ή τον Εθνικοσοσιαλισμό, εντυπωσιασθήκαμε από την ποιότητα πραγμάτωσης ενός ιδιαίτερα απαιτητικού -για τους συντελεστές του- θεάματος, που καθένας τους θα άξιζε ονομαστικής αναφοράς, αν ο χώρος το επέτρεπε.

Apocalypse_rehearsal@photo Elina-Giounanli-for-Onassis-Stegi–(34)

Το γεγονός δομήθηκε πάνω σε ένα σπιράλ προοδευτικά κορυφούμενης κινησιολογίας, με περίτεχνη, αυστηρή και οιονεί χορωδιακή απαγγελία του κειμένου, σχεδόν πάντοτε στηριγμένη σε αυστηρό ενόργανο μουσικό υπόβαθρο. Η σύνθεση του Πάνου Ηλιόπουλου, που περιελάμβανε εκτεταμένο «προγραμματισμό ηλεκτρονικών», υπηρέτησε λειτουργικά και με την απαιτούμενη εναλλαγή έντασης και ατμόσφαιρας το θεατρικό δρώμενο, υπό την δυναμική και εστιασμένη γενική μουσική διεύθυνση του Μάρκελλου Χρυσικόπουλου, κυριολεκτικά στο στοιχείο του. Ο ίδιος επωμίσθηκε και το σημαντικό μέρος του εκκλησιαστικού οργάνου. Το ολιγομελές μουσικό σύνολο, από κρουστά (Θοδωρής Βαζάκας), κλαρινέτο απλό και μπάσο (Κώστας Γάτσιος), τσέλο (Αλέξης Καραϊσκάκης), τρομπόνι (Σπύρος Μοσχονάς), βιόλα (Ελευθερία Τόγια), κοντραμπάσο (Δημήτρης Τίγκας) και ηλεκτρονικά (Κώστας Τσιώλης), συνέβαλε καθοριστικά στη δύναμη και την ταυτότητα του αποτελέσματος. Ζώντας ωστόσο οι ίδιοι από καιρό σε μιαν ατμόσφαιρα αβασάνιστα εξοικειωμένη με τη συμπεριφορά και τον λόγο μίσους, αισθανθήκαμε την παροξυσμική φόρτιση εκτεταμένων παραγράφων της απαγγελίας ως  καθοριστικά μειωτική της πνευματικότητας συμβολισμών και ρήσεων του βιβλικού κειμένου. Υπό αυτή την έννοια, η δική της αποκάλυψη εξακολουθεί να αναζητείται…