Συναυλία της ΚΟΑ «Ο ελεύθερος άνθρωπος»

37

Ο νέος συνθέτης Χρίστος Παπαγεωργίου (γεν 1967), εμπνευσμένος από την νουβέλα του συγγραφέως Ρίτσαρντ Μπαχ «Ο Γλάρος Ιωνάθαν», εμπνεύσθηκε το συμφωνικό ποίημα «Το ταξίδι του Ιωνάθαν» για πλήρη συμφωνική ορχήστρα.
Σύμφωνα με δήλωση του συνθέτη, η νουβέλα αυτή που ανακάλυψε στην περίοδο της εφηβείας του, σημάδεψε καίρια τις υπαρξιακές του ανησυχίες, καταλήγοντας να τις εκφράσει συνθέτοντας την ως άνω μουσική δημιουργία. «Γράφτηκε» όπως δηλώνει ο συνθέτης, «ως βαθειά ανάγκη απότισης φόρου τιμής αντάξιου της αισιοδοξίας, της παρηγοριάς, της ανθρωπιάς και του γενναιόδωρου ορίζοντα που μου άνοιξε από την εφηβεία μου μέχρι σήμερα αυτή η ιστορία.»
Κατόπιν διδασκαλίας του αρχιμουσικού Βασίλη Χριστόπουλου, το ως άνω συμφωνικό ποίημα απόλυτα παραστατικό, και χωρισμένο σε πολλές ενότητες όπως Ο κόσμος των γλάρων, Ο Ιωνάθαν, Εξορία, Μοναξιά, φθόνος και τελικός αποχαιρετισμός, μας κατέστησε, με τις μουσικές του φράσεις, αυθόρμητους συνοδοιπόρους στο μελωδικό αυτό ταξίδι των φτερωτών φίλων του.
Ακολούθησε το κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα σε ρε μείζονα, έργο 77 του Γιοχάνες Μπράμς (1833-1897).
Ο συνθέτης, κατά την διάρκεια των διακοπών του κατά το καλοκαίρι του 1878 στο ειδυλλιακό αυστριακό χωριό Πόρτσαχ, εμπνεύσθηκε το κορυφαίο αυτό κοντσέρτο,αφιερωμένο στον διακεκριμένο βιολονίστα και φίλο Γόζεφ Γιόαχιμ.
Ενώ ο συμφωνικός χαρακτήρας του έργου και η μεγάλη του διάρκεια αρχικά σχολιάσθηκε δυσμενώς, η μεγάλη επιμονή του φίλου του συνθέτη να το εκτελεί ανελλειπώς, συνετέλεσε να γίνει παγκοσμίως αγαπητό μέχρι του σημείου να διατηρεί πάντα την κορυφαία θέση στην βιολονιστική φιλολογία.
Ο ταλαντούχος βιρτουόζος Τσέχος καλλιτέχνης Γιάν Μράτσεκ, ανέλαβε το σολιστικό μέρος με μία σπάνια πολυχρωμία εκφραστικών μέσων σε ένα allegro ma non troppo του Α μέρους.Στο adagio του δευτέρου, θαυμάσαμε την μελωδικότητα των υπέροχων μουσικών θεμάτων μέσω της σπάνιας αισθαντικότητος, της τέλειας τεχνικής του και του λαμπερού του ήχου, ενώ στο allegro giocoso ma non troppo vivace του τρίτου μέρους,μεταφερθήκαμε αυτόματα στην αυστριακή ύπαιθρο μέσω ενός δεξιοτεχνικού rondo από τον νεαρό σολίστα.
Η συναυλία έκλεισε με το συμφωνικό ποίημα του Γερμανού Ρίχαρντ Στράους (1864-1949) «Τάδε έφη Ζαρατούστρα».
Η έμπνευση του Στράους στη σύνθεση του έργου, οφείλεται στο ομότιτλο βιβλίο του φιλοσόφου Φρήντριχ Νίτσε που με τις ανατρεπτικές του ιδέες για την υπέρβαση του ανθρώπου και τον «θάνατο του Θεού»,θαυμάστηκε όσο λίγα παγκοσμίως βιβλία.
Ο συνθέτης, εξηγεί ότι η έμπνευση της μουσικής του έργου αυτού οφείλεται στον θαυμασμό του για την μεγαλοφυϊα του Νίτσε εκφράζοντας με μουσικό τρόπο την νιτσεϊκή ιδέα του Υπερανθρώπου.
Χωρισμένο σε εννέα μέρη, το συμφωνικό αυτό ποίημα συνδυάζει ζωντανά ηχοχρώματα,ένα Γρηγοριανό μέλος και μία περίτεχνη φούγκα, για να καταλήξει σε ένα σαγηνευτικό βιεννέζικο βαλς.Αντιθέσεις ποιοτικής και ρυθμικής μουσικής γραφής σε ένα ενιαίο μουσικό περιτύλιγμα του κορυφαίου συνθέτη του ύστερου ρομαντισμού.
Σοφία Θεοφάνους